TÌM HIỂU VỀ CÁC LOẠI ĐẶC SÃN CỦA HAI BÊN BỜ SÔNG Ô LÂU ĐẾN
PHÁ TAM GIANG.
Trước tiên ta đi từ làng Tân Điền thuộc xã Hải Sơn, người
dân ở đây trồng cây Chè đã từ lâu đời, chè “Lương Điền”tuy trồng tại đất lương
điền nhưng lại mang cái tên là chè Mỹ Chánh cũng ngang hàng với chè Truồi ở Phú
Lộc Huế nước rất xanh và đậm đà sau mổi bửa ăn xong uống vào một bát thì không
có gì bằng,người dân ở đây ngày nào cũng có chè để bán nhưng đến mùa thu hoạch
rộ thì họ đưa đi khắp nơi,chợ Mỹ Chánh,Ưu Điềm đặc biệt là gánh đi bán rong cho
các làng lân cận về những ngày mùa thu hoạch lúa .Tờ mờ sáng là họ bắt đầu quang gánh ra đi rao bán từ làng Câu Nhi về tận làng Phú Kinh xã Hải Hoà
bán hết hàng là đi bộ lên,đoạn đường khoãng trên dưới 10km,hiện nay chè Mỹ Chánh
đưa đi khắp nơi ra đến tận Thị xã Quảng Trị,thành phố Đông Hà,Gio Linh,Vỉnh linh....,bửa nay thì phương tiện vận chuyễn và
đi lại thuận lợi hơn nên họ đưa đi bán bằng xe ô tô,xe đạp,xe máy.
Về làng Lương Điền mà có tên gọi dân gian là làng Kẻ Lạng
đối diện với làng Phước Tích và Mỹ Xuyên phía nam sông Ô Lâu thuộc tỉnh Thừa
Thiên có loại Đăc Sãn là Nưa. Cây nưa trồng theo từng vồng rộng độ khoãng 2.5
đến 3 mét khi trồng xong họ ủ rơm và các loại lá cây để giử độ ẩm cho cây,loài
cây nầy khi thu hoạch thân cây dài độ 40 đến 60 cm mua về tước võ mõng bên
ngoài thái ra nấu nhừ cùng với cá tràu ăn với cơm rất là tuyệt, gốc của nó có
rất nhiều đáu đeo quanh mua về hấp chín chúng ta dùng dao gọt vỏ mõng và ăn với
muối ớt rất ngon có khi ăn trừ bửa.Củ của nó để lâu được vừa để làm giống cho
vụ sau số còn đem ra chợ bán,mua về nấu hấp ăn với đường cát rất bùi ăn và
ngon.
Đi ra phía nam 1 km có làng Tân Trường xã Hải Trường có
khoai lang trồng tại vùng đất pha cát của làng nầy khoai rất bùi và ngon,lúc
thu hoạch người dân đưa ra chợ bán số còn lại trải giữa nhà để dành để ăn làm
giống cho vụ sau,loại khoai lang nầy ngoài ăn ra còn chế biến
các thức ăn khác như nấu canh, nấu la gu ăn rất tốt cho sức khoẻ theo đông y
người ta gọi là nhuận trường.
Đi về làng Câu nhi và làng Văn Quỹ có loại sắn ở Câu Nhi có
sắn “Càng” vì làng này có một vùng đất trồng màu ở men sông Ô Giang cạnh làng
Văn trị ở Văn quỹ có trưa đồng Vườn khi
chiếc má cấy ruộng xong là trồng sắn,vào những năm 1950 đến 1972 dân làng ưu
tiên những vùng đất này để trồng sắn lúc thu hoạch củ không lớn mà nhiều thân
củ rất dài hấp với cơm ăn rất dẽo và thơm,nếu ăn nhiều người thì phải bóc võ bỏ vào
nồi nấu một lúc độ một tiếng đồng hồ là đưa xuống ăn với muối mè ,những ông bà già
khống có răng rất thích ăn loại đặc sãn này thì lấy mo nang của cây tre bỏ củ sắn vào lấy cây gổ dập bẹp để
ăn,thấy như vậy là đủ biết củ sắn Càng Câu Nhi và Sắn Vườn làng Văn Quỹ nó ngon và hấp dẫn đến chừng nào.
Qua đò Ưu Điềm đi vào động Thôn Niêm thuộc xã Phong Hoà và Phong Bình rất nhiều bàu nước gọi là động cát làng Thôn Niêm,thôn Bàu có cây Rau Tong" ngoài ra còn có tên gọi là Rau Bưng,Rau Xục Xạc"mọc dưới nước chảy quanh năm nên thân cây rất sạch cây mọc tự
nhiên cứ đến mùa là dân làng đua nhau đi nhổ về đem ra chợ bán,loại rau này ăn
rất tốt cho tiêu hoá,mua về rửa sạch trộn thêm một số rau màu khác như rau
cải,rau thơm, thân cây ném,rau ngò,lá quế,rau chắp cá,dưa giá....mổi loại một
ít trộn đều tuỳ theo người ăn để gia công chế biến, nước chắm thường dùng mở heo vằm
nhỏ cùng với gia vị như mắm tôm”ruốc biển” mỳ chín, ớt bột, tất cả các gia vị nầy nấu
như nấu canh nhưng hơi mặn ăn với rau tong mới vừa và ngon, ai mà đã sống ở các làng hai bờ sông Ô Lâu khi đi xa cứ nhớ loại rau đặc sãn này,nhà thơ Lê Đăng Mành ở làng Văn
Quỹ đã cảm nhân viết bài thơ về "Rau Tong" như sau.
RAU TONG
Ngút ngàn độộng(1) cát Thôn
Niêm
Đưới trằm(2) lấp lánh Mạ(3)
tìm Rau Tong
Bồng bềnh rau lướt sóng đông
Rét run triêng gióng(4) Mạ còng lưng sương(5)
Phận nghèo rau cũng cảm thương
Chêm(6) cùng khoai sắn đoạn trường giêng hai
Đời con phiêu bạt trần ai
Cao lương
thì kệ(7), nhớ hoài
Rau Tong
(Mùa rau tong đã về, thu
Tân Mão - 2011)
(1)-Độộng cát: cồn cát, gò cát
(2)-Đưới trằm: dưới bàu, dưới ao, hồ
(3)-Mạ: mẹ
(4)-Triêng gióng: quang gánh
(5)-Sương (động từ): gánh
(6)-Chêm: nêm, nhét thêm, kèm thêm.
(7)-Kệ: bỏ qua, xem như không có
Chúng ta đi về
Chúng ta đi về qua đò ngang qua làng Ưu Điềm về làng Phù Trạch, làng Lương Mai rồi tới
làng Phù Lai có tên gọi khác là Phong Lai ở đây cũng đất pha cát người dân ở đây trồng cây thuốc lá ngọn
đến mùa thu hoạch họ phơi khô xâu lại thành từng xấp cất lại họ bán thường
xuyên quanh năm tại các chợ từ Phò Trạch,Mỹ Chánh về tận Thanh Hương Đại Lược,Thế Chí,thương nhân họ mua bán rất dể tính vừa bán sĩ vừa bán lẽ,bán theo nhu cầu của người mua có khi mua chỉ một lá để hút họ cũng bán rất vui vẻ, mặt
hàng nầy họ đưa đi khắp nơi để bán về tận các làng quê hai tỉnh Quảng Trị Và
Thừa Thiên,loại thuốc lá nầy ở Thừa Thiên có làng Mỹ Lợi huyện Phú Lộc ở Vĩnh
Linh Quảng Trị có xã Vĩnh Thái đều được
người tiêu dùng rất ưu chuộng khi hút vàođậm đà thơm ngon và thàn trắng riêng thuốc lá Phù Lai được xếp vào bốn loại hàng đặc sãn mà
có câu ca dao ở trong vùng rằng.
Nhất thuốc Phù Lai
Nhì khoai Tân Trường
Ba Nưa Kẻ Lạng
Bốn sắn càng Câu Nhi
Từ làng Rào thuộc xã Phong Bình tỉnh Thừa Thiên đi về độ 4km
là làng Thanh Hương chuyên trồng ớt trái cứ đến vụ thu hoạch người dân làng hái
quả đưa lên các chợ bán họ rất cẩn thận để nguyên cả cuống quả dùng cho dài
ngày,loại ớt nầy chế biến rất nhiều món ngâm với muối hạt cho vào thẩu gọi là
ớt chua, mua tươi về vằm thật nhỏ bỏ váo ít đường và ruốc tươi trộn đều ăn với
cơm rất ngon, phần còn lại phơi khô đưa vào cối giả mịn mà ngày nay dùng máy
xay nhỏ gọi là ớt bột để gia vị lúc chế biến các món ăn thường ngày,hiện nay cây ơt ở làng Thanh Hương dân làng trồng quanh năm để bán ra thị trường.
 |
| TRỒNG THUỐC LÁ Ở LÀNG PHÙ lAI"PHONG LAI" |
 |
| RAU TONG VÀ NƯỚC RUỐC CHẤM KHI ĐÃ CHẾ BIẾN XONG |
Viết bài Nguyễn Văn Hiền
